Dormex katalaz enzimini inhibe ederek bağlarda soğuklanma ihtiyacını karşılayan, dolayısıyla budama sonrası bırakılan çubuk üzerindeki tüm gözlerin kısa sürede homojen uyanmasını sağlayan bir Bitki Gelişim Düzenleyicisidir. Bağda budama sonrası gözlerin uyanmasından 45 gün önce % 3 lük dozda kullanılır. DORMEX kiraz başta olmak üzere elma, armut, nektarin, şeftali gibi yaprağını döken tüm meyve ağaçlarında kullanılmaktadır.

Etken Maddesi

(Hidrojen Cyanamid %49)

Karışabilirliği

Diğer ilaçlarla tank karışımı yapılmamalıdır.

DORMEX NEDİR?

Dormex, Almanya'da yerleşik Degussa AG tarafından geliştirilmiş bağ ve yaprağını döken tüm meyve ağaçları için dinlenmeyi keserek gözlerde uyanmayı ve tomurcuklanmayı teşvik eden Bitki Gelişim Düzenleyicisidir. DORMEX litrede 520 gr Hidrojen Cyanamide içeren stabilize edilmiş, mavi renkli kokusuz sıvı solüsyon olarak formüle edilmiştir. DORMEX'in etkililiği, tüm dünyada farklı iklimsel koşullar altında yerel çeşitler başta olmak üzere üzüm çeşitleri ile yumuşak ve sert çekirdekli meyvelerin tümünde kanıtlanmıştır.

DORMEX NASIL ETKİ EDER ?

Bitki bünyesinde bulunan Katalaz enziminin faaliyetini engeller. Katalaz, bitki metabolizmasında hidrojen peroksidi deokside ederek bitki metabolizmasında önemli rol oynayan bir enzimdir. DORMEX Katalaz enzimini engelleyerek hidrojen peroksidin oksidatif pentoz fosfat yoluyla birleştirilmiş bir dizi reaksiyon sonucu zararlı etkisini yok ederek dinlenme dönemine son veren bir Bitki Gelişim Düzenleyicisidir. İşte DORMEX pentoz fosfat yoluyla yapılan iş oranında bir artışa dönüşerek bu reaksiyon zincirini teşvik eder.

Bağlarda hazırlanan solüsyon dekara 40 -50 İt, yumuşak ve taş çekirdekli meyve ağaçlarında ise 70-75 İt den daha az olmamalıdır.

DORMEX sadece iyonik olmayan Minarel Yağlarla düşük dozlarda karışabilir. Diğer ilaçlarla karıştırılmamalıdır. Bordo Bulamacı veya Bakirli preparatlarla yapılacak kış mücadeleleri ile DORMEX uygulamaları arasında 10 günlük bir sürenin bırakılması gerekir. Aksi taktirde DORMEX uygulamasından beklenilen sonuç alınamaz. DORMEX uygulamaları konusunda daha fazla bilgi almak için; AGRİKEM TEKNİK DEPARTMANI (0 232 374 42 00)' nı arayınız.

DEPOLAMA KOŞULLARI ve KULLANIRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR?

DORMEX çocukların erişemeyeceği serin bir yerde, orjinal ambalajında muhafaza edilmelidir. Doğrudan güneş ışınlarına ve sıcağa maruz bırakılmamalıdır. Depolama sıcaklığı 20 °C yi geçmemelidir. Daha yüksek sıcaklıklarda DORMEX kristalleşerek etkisini kaybeder. Belirtilen koşullarda depolama süresi 1 yıldır.

DORMEX yaklaşık 4.5 pH'lı asit karakterde, sıvı bir solüsyondur. Deriye ve göze zararlıdır. Bu yüzden göz ve deri koruması son derece önemlidir. DORMEX uygulamalarında sprey buharını solumaktan, göz ve deriye temasından kaçının. Kullanırken gaz maskesi ve koruyucu elbise giyin. Kullanma esnasında sigara içmeyin, yemek yemeyin uygulama sonrası ellerinizi ve yüzünüzü bol sabunlu ile yıkayın. DORMEX fitotoksik etkilere sahip olduğundan yeşil akşamlı bitkilere temasını engellemek için gerekli önlemleri alın. Uygulama esnasında, öncesi ve sonrasında 24 saat boyunca ALKOL almayın. Çünkü Alkol DORMEXin insan vücuduna olabilecek yan etkilerini artırır.

DORMEX NASIL KULLANILMALIDIR?

Kimyasallar tarım alanlarında dikkatli ve sorumluluk içerisinde kullanılması gereken değerli araçlardır. Kendini ve çevreyi koruma temel ilkedir. Her yaptığınız iş bir risk taşıyabileceği gibi kimyasalların kullanımı da riskli olup, doğru bilgilere ulaşmayı gerektirir. Doğru ve uygun bilgi ile gerekli önlemleri alarak, kimyasal ilaçlar güvenli bir şekilde kullanıldığı taktirde uygulamadan beklenilen maksimum faydalara ulaşılmış olur. Bu bölüm siz kullanıcılara en doğru teknik bilgiyi vererek, DORMEX'in doğru şekilde kullanılmasına yardımcı olmak için hazırlanmıştır. DORMEX'in uygulama zamanı kullanım amacına, ürün çeşidine ve iklimsel koşullara göre yıldan yıla değişiklik göstermektedir. DORMEX'in en uygun kullanım zamanı yerel deneyimler ve bilimsel çalışmalar ışığında AGRIKEM teknik departmanınca belirlenmekte, ürünün fizyolojik durumu ve yerel iklimsel veriler, tarihsel fenolojik değerler izlenerek kullanıcılara duyurular yapılmaktadır. Ancak değişik coğrafik bölgeler ve farklı iklimsel koşullarda her ürün için yapılan çok sayıdaki araştırmalar da en iyi sonuç normal uyanma zamanından 45-60 gün Önce yapılan uygulamalardan alınmaktadır. Tavsiye edilen dozda DORMEX bir kab içerisinde yayıcı yapıştırıcı ile birlikte karıştırılır ve yarısına kadar su doldurulmuş ilaçlama tankına ilave edilir, ilaçlama aletinin karıştırıcısı çalıştırılarak geriye kalan gerekli miktardaki su ile tamamlanır. Hazırlanan mahlül, gözlerden damlayıncaya kadar pulverize edilmelidir. Kesinlikle   fırça veya sünger uygulaması gibi yanlış uygulamalardan sakının. Hazırlanan mahlülü bekletmeden pulverize edin ve uygulamadan 4 saat sonrasına kadar yağmur düşmesi halinde ilaçlamayı tekrarlayın. Uygulamadan 4 saat önce yağmur düşmesi halinde ve bitkiler ıslak iken DORMEX uygulaması yapmayın. Meyve ağaçlarında, ağaç basma düşen konsatrasyonun % 66'lık kısmının ağacın üst yarısına isabet etmesine özen gösterin.

NEDEN DORMEX KULLANILMALI ?

Dormansi bitkinin olumsuz iklim koşullarından etkilenmemek için gözlerin dinlenme periyoduna geçtiği ve büyümenin durduğu dönemdir. Dinlenme dönemine son verilmesi için mutlaka soğuklanmaya ihtiyaç vardır. Her bitkinin ihtiyaç duyduğu soğuklanma süresi farklıdır. Uygun çevresel koşullar oluştuğunda soğuklanma ihtiyacını karşılayamayan bitkilerde gelişme olmaz yada bir takım arazlar ortaya çıkar. İlkbaharda gözlerin uyanabilmesi için katalaz enziminin inhibe edilmesi gerekir. Katalaz enzimini inhibe eden faktör ise kış aylan boyunca 7.2 °C derecenin altında maruz kalınan herbir saat soğuk süresidir. Bu süre bitkiden bitkiye değişiklik gösterdiği gibi aynı bitki türleri arasında bile büyük değişiklikler gösterir.

Dormansi kırma ajanı olan DORMEX çeşitli bağ ve yaprağını döken meyve ağaçlarında uyanmayı ve tomurcuklanmayı teşvik eder. Özellikle kış soğuklanma ihtiyacı yüksek olan bitkilerde etkililiği kanıtlanmıştır.

DORMEX HANGİ ÜRÜNLERDE KULLANILIR ?

DORMEX bağ ve yaprağını döken tüm meyve ağaçlarında kullanılır. Fitotoksik etkisi nedeniyle yaprağını dökmeyen ve sürekli yeşil kalan ürünlerde kullanılamaz. DORMEX'in yaygın olarak kullanıldığı ürünler ve kullanım nedenleri aşağıda verilmiştir.

Bağ;
İlkbaharda asma gözlerinin uyanması için ihtiyaç duyduğu soğuklanma süresi, meyve türlerinin çoğu ile karşılaştırıldığında daha düşüktür. Asma gözleri paradormansi, endodormansi ve ekodormansi olmak üzere 3 kademeli bir dormansiye sahip olup ilkbaharda gözlerin uyanmaya başladığı dönemden, bir yıl sonrasının salkım taslaklarının oluşumunun tamamlandığı döneme kadar olan süreçte paradormansi halindedir. Günlerin kısalmaya başlaması ve sürgünlerde periderm yapının gelişmesiyle birlikte endodormansi başlar. Odunsu bitkilerin gözlerinin endodormansiden kurtulabilmesi için soğuklanmaya ihtiyaç vardır. İlkbaharda gelişmenin oluşabilmesi için bu ihtiyaç üzüm çeşidine göre 50-400 saat arasındadır. Erken sonbaharda oluşacak soğuklarla, yaprak dökümü esnasında soğuklanma ihtiyacının karşılanması nedeniyle asma gözleri sonbahar ve kış aylarının büyük bir bölümünde uygun olmayan dış koşullardan dolayı oluşan ekodormansi durumundadır.

Erik;
Erik türlerinin iklim istekleri birbirinden farklıdır. Can Erikleri ılıman, Avrupa Erikleri kışı daha soğuk geçen soğuk ılıman, Japon Erikleri ise kışı soğuk geçmeyen ılıman veya sıcak iklimlerde en uygun şekilde yetişirler Eriklerde de birçok meyve türünde olduğu gibi soğuklanma ihtiyacı farklı olup Can Erikleri 400-500 saat, Japon Erikleri 600 saat, Avrupa Erikleri ise 1000 saatin üzerinde soğuklanma istemektedir. % 2-4 lük DORMEX veya %l-2 DORMEX+ Mineral Yağ kombinasyonu eriklerde güvenle kullanılabilir.

Şeftali, Nektarin;
Şeftalinin soğuklanma ihtiyacı çeşitler bazında 250 saat ile 1250 saat arasında değişiklik göstermektedir. Nektarin çeşitlerinde ise bu ihtiyaç biraz daha fazladır. Bilhassa şeftalide %1 lik DORMEX solüsyonu meyve seyreltmede kullanılabilir.

Kayısı;
Kayısı çeşitleri ise 300-1000 saat arasında soğuklanmaya ihtiyaç duyar. Diğer meyve türlerinde olduğu gibi bu meyve türleri de soğuklanma ihtiyacını tamamlayamadıklarında tomurcuk acımı düzensiz olur, çiçeklenme gecikir ve çiçekleri silker. Özellikle kayısılarda bu durum daha belirgin olup tamamen meyvenin yok olmasına neden olabilir. Bu ürünlerde normal tomurcuklanma döneminden 4-5 hafta önce yapılacak olan % 2-2.5' luk DORMEX uygulamaları düzenli bir tomurcuklanma sağladığı gibi çiçek ve meyve tutumunu artırır. DORMEX'in kullanıldığı diğer ürünler; Kiwi, Böğürtlen, Ahududu, İncir, Dut, Badem, Ceviz, Antepfıstığı ve Patates'dir.

Elma;
Elma kış dinlenmesine en fazla ihtiyaç duyan meyve türlerinin başında gelmektedir. Yapılan araştırmalar, elmaların soğuklanma ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için 7.2 "C'nin altında çeşitlere bağlı olmak üzere 2322-3648 saat soluklanmaya maruz kalması gerektiğini göstermiştir. 0 °C nin altında ise 1081-2094 saat soğuklanmaya ihtiyacı vardır. Elma ağaçlarında yetersiz soğuklanma sonucu çiçeklerin bir kısmı ölür, geriye kalan çiçeklerin açılması da normal koşullara göre hem daha geç hem de daha düzensiz olur. Elma ağaçlarının çiçekleri kendine kısır olduğu ve başka bir çeşidin çiçek tozlarına ihtiyaç duyduğundan, soğuklanma ihtiyacını karşılayamaması nedeniyle çiçek açınımdaki gecikme nedeniyle çiçekler döllenme yetersizliği sonucu meyve bağlamadan dökülür. Soğuklanmasını gidermemiş elma ağaçlarında yaprak gözleri sürmez ve ağaç çıplak kalır. Genç elma ağaçlarında ise yetersiz sürgün gelişimi nedeniyle taç oluşturmak zorlaşır.

Armut;
Armut elmaya göre daha az soğuklanmaya ihtiyaç duyar. Bu süre armut ağaçları için 600 -1500 saattir. Soğuklarıma ihtiyacını karşılayamayan armut ağaçlarında elmada olduğu gibi benzer arazlar ortaya çıkar. Özellikle soğuklanma ihtiyacı karşılayamamış armut ağaçlarında çiçeklerime periyodunun uzaması ateş yanıklığının primer enfeksiyonları için uygun ortam oluşturur. Yapılan araştırmalara göre elma ve armut ağaçlarında dinlenme dönemini kesmek için, normal tomurcuklanma döneminden 4-5 hafta önce yapılan % 2-4'lük DORMEX veya % 1-2 DORMEX + Mineral Yağ kombinasyonu uygulamalarından en iyi sonuç alınmıştır.

Uyanma için kısa bir süreçle asma gözlerinin soğuklanma ihtiyacını karşılayarak endodormansi durumundan ekodormansi durumuna geçmesi, kış aylarında oluşacak mevsim normalleri üzerindeki sıcaklıklarda, üzüm çeşidine bağlı olarak prematüre yani tam olgunlaşmamış uyanmalara neden olur. Ancak asma gözleri; normal bir gelişmenin olabilmesi için çok daha fazla soğuklanma süresine ihtiyaç duyar ki, bu ihtiyaç üzüm çeşidine bağlı olarak 400-1600 saat arasında değişiklik göstermektedir. Eğer bağ ihtiyaç duyduğu soğuklanma süresinden çok daha fazlasına maruz kalmadıysa ilkbaharda gözlerin uyanması homojen olmaz. Çekirdeksiz çeşitlerde çubuklar üzerinde uç boğumlardaki gözlerden başlayarak geriye doğru ve ince çubuktan, kalın çubuğa değişen   kademeli bir uyanma meydana gelir. Çubukların orta kısmındaki asıl verimli gözler genelde uyanmazlar. Çekirdekli çeşitlerde ise kordonun orta kısmındaki çubuklarda uyanmama, uyanmanın gecikmesi ve zayıf sürgün gelişimi şeklinde kendini gösterir. Kordon yada çubukların orta kısmındaki asıl verimli gözlerin herhangi bir fiziksel arazlanma olmamasına rağmen uyanmaması, direk olarak verimi etkiler. Ayrıca asma gözlerinin uyanma süresi uzar. Bu durum çiçeklenmeye de yansır. Çiçeklenme dönemi uzadığı gibi salkımlardaki çiçek oluşumu farklı dönemlerde gelişir. Çoğunlukla bu durumda silkme meydana gelir. Aynı salkımda hem çiçek hem de koruk görmenin mümkün olduğu böyle durumlarda özellikle sofralık amaçlı yetiştirilen üzüm çeşitlerinde Gibbcrelik asit (Cekugibb) uygulamalarından istenilen sonuç alınamaz.

Bağlarda DORMEX uygulamalarının faydaları;

  • Bağlarda dinlenme durumuna son vererek tüm gözlerin uyanmasını sağlar
  • Sürgün gelişimdeki homojenliği belirgin bir biçimde artırır,
  • Sürgünlerin hemen hemen hepsi iyi geliştiğinden gelecek sezondaki bağ budamasında iyi çubukların arasından en iyilerini seçme fırsatı yaratır,
  • Salkım büyüklüğü homojen olur,
  • Çiçeklenme periyodu kısalır ve çiçeklerime döneminde homojenlik sağlar. Bu durum tanelere yansır. Gibberellik asid (Cekugibb) uygulamalarının etkisini artırır,
  • Sürgün penceresi denilen uyanmayan gözlerin (körgöz) oluşturduğu boşluklar ortadan kalkar,
  • Sürgün, dolayısıyla salkım sayısındaki artış verimi yükseltir,
  • Çiçeklenme ve tane oluşumundaki homojenlik kaliteyi artırır.
  •  

Hedeflenen amaca göre bağlarda DORMEX kullanım zamanı ve dozu değişmektedir. Asma gözlerinin normal uyanma zamanından 45-60 gün önce yapılan % 3-4'lük doz uygulamaları gözlerin uyanmasında düzenlilik sağlarken, erkenciliğin hedeflendiği durumlarda ise bu süreden önce ve % 5 lik doz uygulamaları yapılmalıdır. Tüm uygulamalarda bir yayıcı yapıştırıcı kullanılarak hazırlanan DORMEX solüsyonu pulverizatör yardımıyla gözler üzerinden damlayıncaya kadar iyice pulverize edilir. Fırça ya da sünger kullanılarak yapılan uygulamalardan kaçınılmalıdır. Bu tür uygulamalardan beklenilen fayda görülmediği gibi insan ve bitki sağlığı açısından zararlanmalar ortaya çıkabilir.

 

Kiraz;
Tüm meyve ağaçlarında olduğu gibi kiraz ağaçlarının da belli bir soğuklanma zamanına ihtiyacı vardır. Kirazlar kış dinlenme döneminden çıkabilmeleri için 7.2 °C nin altında 1100-1700 saatlik soğuklanma süresine ihtiyaç duyarlar. Soğuklanma ihtiyaçlarını tamamlayamamış kirazların çiçeklenmelerinde gecikme ve düzensizlikler görülmektedir. 0900 Ziraat, Lambcrt, Napolyon ve Bing gibi yüksek soğuklanma ihtiyacı gösteren kiraz çeşitlerinde bu durum daha belirgindir. Kiraz ağaçlarının kış dinlenme isteklerini yeterince karşılayamaması döllenme yönünden de sorun yaratmaktadır. Çünkü ılık geçen kışlardan sonra düşük soğuklanma ihtiyacı gösteren dölleyici çeşit, yüksek soğuklanma ihtiyacı gösteren çeşitten daha erken çiçeklendiğinden bu iki çeşit birbirini tozlayıp dölleyemezler. % 3-4 DORMEX uygulaması ile kiraz ağaçları hem düzenli çiçek açmakta hemde farklı çeşitlerin çiçek açma zamanlan birbirine yaklaştığından daha iyi bir döllenme ve bunun neticesinde de daha iyi bir meyve tutumu sağlanmaktadır. DORMEX aynı zamanda erken hasat yapma imkanı da yaratmaktadır.